Núi Cô Tiên

Nhìn theo vòng cung điệp trùng từ phía tây bắc huyên Si Ma Cai tới thị trấn Bắc Hà ở độ cao trên 1.000m du khách sẻ thấy núi Cô Tiên đơn lẻ.

Truyền thuyết kể rằng, ngày xưa có hai cha con nhà nọ đi chơi chợ Pạc Kha (chợ Bắc Hà ngày nay). Tới chợ thì người con gái bị ốm nặng, người cha loai hoai tìm cách nhưng không cứu được con. Đau buồn và tuyệt vọng, ông liền lấy đá đắp xác con rồi xuống làng bản gần đó xin nén nhan thắp cho vong hồn con cho đỡ nguội lạnh. Cảm thông với ông, bà con dân bản đã góp công, góp của cùng lên núi làm ma cho cô gái. Khi nén nhan đang cháy dở thì cô gái tĩnh dậy như vừa trãi qua một giấc ngủ và kể rằng đã gặp qua Quan Âm Bồ Tát. Phật bà dặn dò công việc thờ phụng ở dưới dân gian rồi dẫn cô gái trở về cõi trần. Thấy đây là điềm lành và để tạ ơn Quan Âm Bồ Tát cứu mạng cho con gái, người cha cùng dân bản đã thêu người đục am trên vách đá cao hơn mặt đất tới tới hai tầm cây mai đại rồi tạc tượng quan âm bồ tát để thờ. Hàng năm cứ đến ngày 19 - 9 dân làng lại tới đây khấn cầu xin Quan Âm Bồ Tát đem tới điềm lành và xoá đi điềm dữ.

Thắng cảnh hang Tiên

Hang Tiên gắn liền với huyền thoại về ba nàng tiên được vua cha cho đi thăm thú cõi nhân gian, thấy nơi đây sơn thuỷ hữu tình nên các nàng không muốn trở về trời. Ngọc Hoàng nổi giận sai thiên lôi xuống trị tội. Lúc đầu ba nàng còn trốn trong hang ở trên vách thành cao hơn mặt nước khoảng 200m nhưng đến khi Thiên Lôi giẫm sạt một góc núi nơi ba nàng trú, biết không thể thoát khỏi sự trừng phạt của vua cha nên ba nàng đã gieo mình tự vẫn. Xác ba nàng tiên đã được dòng nước dìu xuống hạ lưu, nơi trung tâm xã Bảo Nhai hiện nay, dân làng vớt xác lên lập miếu thờ mang tên miếu Ba Cô, tục truyền miếu rất thiêng.

Trong hang Tiên còn có suối Tiên, suối Tiên là nơi những dòng nước nhỏ từ trên cao đổ xuống như dải lụa, mờ ảo, lất phất như mưa bay. Dòng nước như những người thợ điêu khắc lành nghề đục vào vách đá tạo nên những đài sen nổi và những nhũ đá muôn hình, muôn vẻ. Kia là chú voi đang cúi đầu uống nước, đây là con đại bàng đang cất cánh bay lên... tất cả đều hội tụ thành một bồn tắm thiên nhiên kỳ thú.

Qua suối Tiên khoảng 200m sẽ gặp một hang lớn giống như mê cung kỳ vĩ được thiên nhiên ban tặng, đá xếp thành tầng thành lớp tạo ra những rào luỹ tự nhiên. Ngược lên khoảng 500m có dòng nước nhỏ tí tách hình thành nhũ đá mang dáng dấp của tháp cổ to nhỏ, những luồng ánh sáng hiếm hoi hắt vào khiến tháp trở nên lấp lánh. Sau thời gian du ngoạn trong động tiên, ta được đắm mình trong ánh nắng của đảo Hoa, một hòn đảo nhỏ đầy hoa thơm cỏ lạ, sóng nước vỗ dập dình bên bờ đá.

Đến ngắm cảnh hang Tiên, tắm suối Tiên và cầu mong các nàng tiên ban cho sắc đẹp, sự dẻo dai cùng phú quý, bạn sẻ được toại nguyện.

Dinh thự cổ trên cao nguyên trắng

Trãi qua hơn 80 năm tồn tại, cung thời gian, phủ bao lớp rêu phong cổ kính nhưng dinh thự cổ vẫn uy nghi, cổ kính, nổi bật giữa thị trân Bắc Hà trắng màu hoa mận. Chủ nhân của dinh thự bề thế Hoàng A Tưởng là thổ ty Hoàng Yến Chao dân tộc Tày, bố đẻ của Hoàng A Tưởng.

Vị trí của dinh thự cổ rất đẹp, hợp với cảnh quan á nhiiệt đới bởi việc xây dựng tân thủ rất nghiêm ngặt theo thuyết phong thuỷ. Dinh thự nằm trên một quả đồi rộng hướng đông nam, đằng sau và hai bên là núi, phía trước có suối và nui "mẹ bồng con".

Sự kết hợp hài hoà giữa phong cách Á, Âu đã mang lại cho dinh thự cổ Hoàng A Tưởng một bố cục liên hoàn, khép kín. Hai bên tả, hữu là nhà phụ dùng lam nhà kho, nhà cho lính và phu ở; ở phía trước là bước bình phong phía sau là khu nhà chính, mỗi tầng đều có ba gian, ở giữa là sân trời. Muốn vào được dinh thự phải bước lên mấy bậc cầu thang từ hai bên lạ, rồi tới phòng chờ sau đó mới vào khoảng sân rộng dùng làm nơi hành lễ và múa xoè. Nhà chính hai tầng có diện tích là 420m2, cửa nhà hinh vòm, cao thấp không đều nhưng cân đối, ở ngoài hành lang có lan can. Trước cửa đều đắp phào nổi. Hai gian bên trái, hai gian bên phải của ngôi nhà đều được dùng làm nơi sinh hoạt của gia đình. Gian giữa dành để họp. Dinh thự được trang trí rất công phu với kiến trúc hiện đại, mặt chính của toà nhà trang trí bằng hoạ tiết rất công phu, hai bên đắp nổi hai câu đối với nội dung chúc gia đình, dòng họ hiển vinh... Tổng thể toàn bộ khu nhà lên tới 4.000m2 và được bảo vệ vô cùng nghiêm ngặt bởi hai trung đội lính canh gác tại một cổng chính và hai cổng phụ.

Hiện nay khu dinh thự Hoàng A Tưởng đang được giữ gìn, bảo quản và tôn tạo để khách du lịch có thể đến thăm, tìm hiểu về lịch sử xã hội và con người miền núi Bắc Hà một thời đã qua.

Chợ Cán Cấu

Được họp vào sáng thứ bảy hàng tuần, chợ Cán Cấu (Thuộc huyện Si Ma Cai) không chỉ rực rỡ bởi sắc màu thổ cẩm và hàng hóa khác, mà còn đặc sắc hơn là khu chợ có mua - bán trâu, ngựa với hàng trăm con lớn, nhỏ. Trước đây trâu, ngựa vùng cao là "đầu cơ nghiệp", nhưng ngày nay được người dân chăn nuôi trở thành hàng hóa phục vụ cho tiêu dùng thực phẩm.

Chợ Bắc Hà

Mỗi sớm chủ nhật, khi mây mù chưa tan, trên các sườn núi cao ở Bắc Hà đã nhấp nhô những sắc màu thổ cẩm rực rỡ với chú ngựa quen thuộc cùng xuống chợ. Cả khu chợ như một rừng hoa bởi sắc màu trang phục của các chị, các em...người Mông Bắc Hà đi chợ không chỉ đơn thuần để mua và bán, mà đi chợ để chơi, ở đó họ gặp gỡ người quen, tâm tình, chuyện trò, cùng uống chén rượu nồng bên chảo thắng cố, cùng trao đổi về mùa màng, chăn nuôi và cả những mẫu thổ cẩm. Ngày chợ là dịp để  nam nữ thanh niên tìm kiếm bạn tình...